Je bent net verhuisd naar Zeist. Of misschien stopt je tandarts ermee, na jaren waarin je er zonder nadenken terechtkon. Je gaat op zoek naar een nieuwe praktijk, belt er een paar en hoort steeds ongeveer hetzelfde: vol, wachtlijst of alleen ruimte voor gezinsleden van bestaande patiënten.

Vervelend is het wel, dramatisch is het niet: bij de meeste praktijken in en om Zeist kun je uiteindelijk terecht, al vraagt het soms geduld en gericht zoeken. In dit artikel leggen we uit hoe het zit: waarom wachtlijsten bestaan, hoe het beleid voor nieuwe patiënten werkt en wat je kunt doen als je nu een tandarts zoekt.

Het landelijke beeld: minder tandartsen dan nodig

Nederland heeft een structureel tekort aan tandartsen. Dat is geen tijdelijke dip, maar een rekensom die al jaren dezelfde kant op wijst: er gaan meer tandartsen met pensioen dan er nieuwe afstuderen. Het Capaciteitsorgaan, dat de overheid adviseert over opleidingsplaatsen, acht een instroom van 375 nieuwe tandartsen per jaar nodig. In de praktijk ligt de jaarlijkse instroom ruim honderd plaatsen lager. Het verschil wordt deels opgevuld door tandartsen die in het buitenland zijn opgeleid, maar dat dicht het gat niet.

Voor jou als patiënt vertaalt dat tekort zich in volle praktijken. Uit onderzoek van beroepsvereniging KNMT blijkt dat in 2023 ruim een op de vijf tandartsen geen ruimte had voor nieuwe patiënten. En van de tandartsen die wél ruimte hadden, stelde ruim een derde voorwaarden: bijvoorbeeld dat je gezinslid bent van iemand die er al patiënt is, of dat je bent verwezen door een collega-tandarts.

Hoe het er in Zeist voorstaat

In juli 2026 brachten we alle tandartspraktijken in Zeist in kaart. Dat leverde het volgende beeld op.

In Zeist werken 45 tandartsen. Samen zijn zij goed voor ruim 104 werkdagen per week: gemiddeld 2,3 dagen per tandarts, omdat veel van hen in deeltijd werken of op meerdere locaties. Omgerekend staat dat gelijk aan ongeveer 21 fulltime tandartsen op ruim 66.000 inwoners: ruim 3.000 inwoners per fulltime tandarts. Het aantal van 45 tandartsen oogt daardoor ruimer dan het is: per inwoner is er minder behandeltijd beschikbaar dan dat aantal doet vermoeden.

Dat merk je aan de deuren. Drie van de tien praktijken in Zeist zijn gesloten of vrijwel gesloten voor nieuwe patiënten, en ook bij de andere praktijken zitten sommige tandartsen vol. Verder valt op dat acht van de tien praktijken uitsluitend binnen kantoortijden geopend zijn en dat geen enkele praktijk in Zeist op zaterdag open is. De helft van de tandartspraktijken in Zeist is onderdeel van een keten, tegen 13 procent landelijk. Dat zegt niets over de kwaliteit van de zorg, maar het tekent wel het landschap waarin je zoekt.

Hoe het beleid voor nieuwe patiënten werkt

Elke praktijk bepaalt zelf hoe ze met nieuwe patiënten omgaat. Grofweg zijn er drie mogelijkheden:

Open: je kunt gewoon een intake plannen, soms al binnen een paar weken.
Wachtlijst: de praktijk neemt je gegevens aan en belt zodra er plek is. Vraag altijd naar de verwachte wachttijd; die varieert van weken tot meer dan een jaar.
Onder voorwaarden: er is alleen plek als je bijvoorbeeld gezinslid bent van iemand die er al patiënt is, of als je bent verwezen.

Belangrijk om te weten: die status ligt niet vast. Of een praktijk ruimte heeft, hangt af van tandartsen die starten of vertrekken, patiënten die verhuizen en hoeveel uur er die maand beschikbaar is. Een praktijk die in januari vol zat, kan in mei weer ruimte hebben, en andersom. Een website geeft dus hooguit een momentopname. Wil je de actuele stand weten, bel dan even: dan kun je meteen vragen hoe lang de wachttijd ongeveer is.

Wat je kunt doen als je nu een tandarts zoekt

Een paar dingen die het zoeken makkelijker maken:

Benader meerdere praktijken tegelijk, ook in de dorpen en gemeenten om Zeist heen. Je hoeft niet netjes op één wachtlijst te wachten voordat je een volgende praktijk belt.
Bel, en stel concrete vragen. Vraag niet alleen óf er plek is, maar ook hoe lang de wachttijd voor een intake is en of je op een wachtlijst kunt.
Vraag ook naar eventuele voorwaarden. Is iemand uit je huishouden ergens al patiënt, dan is de kans op plek daar vaak groter. Het kan lonen om als gezin bij dezelfde praktijk te informeren.
Laat je dossier overdragen. Zodra je ergens terechtkunt, kan je oude tandarts je dossier, inclusief röntgenfoto’s, overdragen aan de nieuwe praktijk. Dat is je recht als patiënt, en je nieuwe tandarts begint dan niet blanco.
Blijf zo lang mogelijk op controle bij je oude tandarts, als de afstand dat toelaat. Een halfjaarlijkse rit is niet ideaal, maar beter dan een paar jaar zonder controle.
Heb je nu pijnklachten en geen eigen tandarts? Dan kun je terecht bij de spoedzorg voor mondzorg in je regio. Zoek op “tandarts spoed” met je woonplaats; je hoeft nergens patiënt te zijn om geholpen te worden bij acute klachten.

Er komt ruimte bij

Tot slot is er ook goed nieuws: in Zeist komt extra capaciteit bij. In het voorjaar van 2027 opent Element Mondzorg een nieuwe tandartspraktijk in Zeist, aan de 2e Hogeweg 38. Wil je weten wanneer we opengaan, dan kun je nu al vrijblijvend je interesse laten weten. Dat verplicht je tot niets. Op weg naar de opening houden we je op de hoogte.

Tot die tijd hopen we dat de stappen hierboven je verder helpen bij het zoeken.